Op de Asfaltdag was het duidelijk: de wegverhardingssector wil graag verduurzamen, maar vraagt om uniformiteit en duidelijkheid. Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW) geeft hieraan gehoor en ontwikkelde samen met en voor de sector de Inkooptoolbox Duurzame Wegen. Dit maakt het inkopen van duurzame en circulaire wegen uniform, praktisch en effectief.
In de Roadmap Duurzame Wegverharding van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat staat wat wegbeheerders kunnen doen om wegen duurzamer te maken. Bijvoorbeeld bestratingsmaterialen hergebruiken, Warm Mix Asfalt (WMA) toepassen of hoogwaardig gerecyclede bouwstoffen verwerken in asfalt. Maar wat is het effect van deze maatregelen? Hoe pas je deze toe in projecten? En: hoe vertaal je de maatregelen in een inkoopstrategie?
Veel publieke opdrachtgevers werken met hun eigen methodes en instrumenten voor het duurzaam inkopen en beheren van wegen. Dat zorgt voor versnippering. Voor zowel opdrachtnemers als opdrachtgevers kost dit tijd, het leidt tot onduidelijkheid, belemmert duurzame investeringen en remt innovatie. Bovendien leidt dit alles tot hogere kosten bij zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer. Om deze versnippering tegen te gaan en wegbeheerders te helpen, ontwikkelde Nationaal Platform Duurzame Wegverharding samen met de sector de Inkooptoolbox Duurzame wegen.
“De Inkooptoolbox biedt de uniformiteit en duidelijkheid waar de sector om vraagt,” vertelt Emile Barendregt, Projectleider van de Programmalijn Inkoop, Opdrachtgeverschap en Implementatie bij NPDW. “Het is een concrete invulling van bestaande ambities en afspraken uit het Klimaatakkoord, het Nationaal Programma Circulaire Economie en de (Provinciale) Strategie Klimaatneutrale en Circulaire Infra. Het is dus geen nieuwe methode, maar een praktische en slimme selectie van bestaande methodes en instrumenten, ontwikkeld om uniformiteit binnen de sector te bevorderen.”
De Inkooptoolbox Duurzame Wegen biedt een kant en-klare aanpak voor het duurzaam inkopen en beheren van wegen. Wegbeheerders, inkopers, bestekschrijvers en (technisch) ontwerpers krijgen praktische handvatten en concrete voorbeelden voor contracteisen voor asfalt- en elementenverharding. Beleidsmakers kunnen toetsen of ze de juiste keuzes maken en zien waar nog ruimte voor verbetering is. En bestuurders kunnen onderbouwde strategische keuzes maken over de invulling van hun ambities voor duurzame wegen. De Inkooptoolbox is geschikt voor alle opdrachtgevers; met een groot of klein areaal, met of zonder specialistische kennis. De inkoopinstrumenten zijn onderbouwd in kosten en effect, en ingedeeld in drie ambitieniveaus: brons, zilver en goud.
Wegbeheerders zijn enthousiast. Gerrit Jansen, Coördinator projecten wegen en vaarwegen bij de provincie Drenthe: “De Inkooptoolbox Duurzame Wegen zorgt ervoor dat we bij het aanleggen en onderhouden van wegen nóg beter kunnen sturen op reductie van CO₂ en grondstoffen. De drie ambitieniveaus helpen bij het maken van een duurzame keuze op de korte én lange termijn.”
Gera Vermeer – Methorst, Assetbeheerder wegen bij de gemeente Utrecht is het daarmee eens: “De ambitieniveaus van de Inkooptoolbox Duurzame Wegen werken goed om intern het gesprek aan te gaan over de duurzame impact die je als stad wilt maken, hoeveel tijd en geld je daarin wilt investeren en welke risico’s je aanvaardt. Vervolgens kun je de voorbeeldteksten eenvoudig gebruiken in aanbesteding; erg handig!”
Om inzicht te geven in de Inkooptoolbox, licht Emile Barendregt van NPDW een inkoopinstrument uit: “Het uitvragen van selectief frezen staat bijvoorbeeld bij ambitieniveau Zilver”, vertelt ze. “Omdat het net wat meer denkwerk en kennis vraagt van de opdrachtgever en opdrachtnemer. Het selectief frezen zelf is namelijk niet direct duurzamer, maar maakt het mogelijk om asfalt hoogwaardig her te gebruiken (toplaag in toplaag). Dit is relevant omdat in de komende jaren door vervanging en renovatie de vraag naar toplagen toe zal nemen en de vraag naar onderlagen af.”
“Naast het laag voor laag frezen is het ook van belang dat wegmarkering en andere vervuiling separaat wordt gefreesd. Dat voorkomt schadelijke uitstoot bij hergebruik en maakt hoogwaardig hergebruik mogelijk. Om daadwerkelijk impact te maken is het tot slot belangrijk om het selectief gefreesde materiaal separaat op te slaan. Dit kan de asfaltcentrale zelf doen, maar je kunt ook (regionale) asfalthubs of grondstoffendepots maken.”
NPDW heeft als onafhankelijk platform de wegverhardingssector geholpen en gefaciliteerd om de Inkooptoolbox samen te stellen. De inbreng van tientallen experts en de toetsing aan de hand van een systeemdynamisch model om het effect op de milieu-impact en circulariteit te tonen en neveneffecten te voorkomen, maken het instrument robuust en betrouwbaar. Zo vormt de Inkooptoolbox een gezamenlijke standaard: inhoudelijk onderbouwd, erkend door specialisten en gedragen binnen de sector.
De gemeente Dongen is positief. Inkoopadviseur Ineke Andries: "Onze aanpak is gegroeid vanuit de dagelijkse samenwerking tussen beheer en inkoop. Dat we daarmee direct aansluiten bij de landelijke standaard is een mooi resultaat. De Inkooptoolbox biedt een uniforme basis voor de sector, waardoor we niet telkens zelf het wiel hoeven uit te vinden. Het helpt ons en onze partners om klimaatdoelen concreet te maken via juridisch en technisch robuuste instrumenten.”
Haar collega, Adviseur Techniek & Ontwikkeling Ruud Jansen vult aan: "In Dongen zijn we simpelweg aan de slag gegaan met het verduurzamen van onze wegen. Toen we onze projecten naast de Inkooptoolbox legden, bleek dat we in de praktijk al veel van de maatregelen op niveau Goud hadden afgevinkt. De toolbox is voor ons dan ook een waardevolle bevestiging van onze werkwijze. Wij geloven dat dit instrument de sector echt gaat helpen bij de nodige uniformering met een sectorbrede aanpak. Het biedt een krachtige ondersteuning bij het behalen van de gezamenlijke klimaatdoelen.”
In 2030 willen we als Nederland 50% minder primaire grondstoffen gebruiken en 55% CO₂ reduceren. In 2050 willen we volledig circulair en klimaatneutraal werken. In Nederland ligt bijna 1.300 miljoen vierkante meter aan wegverharding; op trottoirs, klinkerwegen, fietspaden en snelwegen. De totale jaarlijkse productie aan asfalt bedraagt 7.100.000 ton, met een uitstoot van 2.2000.000 CO₂-eq per jaar.
Door asfaltwegen duurzamer in te kopen kunnen gemeenten, provincies en het Rijk samen tot 30% CO₂ en tot 35% grondstoffen besparen. Dit gaat om een reductie van 660.000 ton CO₂-eq en 2.500.000 ton grondstoffen per jaar. Vergelijkbaar met de jaarlijkse totale CO₂-uitstoot van 76.000 huishoudens en 87.500 vrachtwagenladingen aan grondstoffen. Door ook elementenverharding duurzamer in te kopen, wordt het effect nog groter. Door wegen duurzamer in te kopen, dragen wegbeheerders dus direct bij aan het realiseren van de klimaatdoelen.
Samen met overheden, bedrijven en kennisinstellingen werkt Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW) aan duurzame wegen die langdurig in topconditie blijven voor intensief gebruik. De missie van NPDW is helder: duurzame wegverharding wordt de nieuwe standaard. Dit bespaart kosten, verkleint onze ecologische voetafdruk en bevordert de mobiliteit; een randvoorwaarde voor een sterke economie. NPDW verenigt álle partijen in de wegverhardingssector en werkt samen aan één geharmoniseerde aanpak. Zo bouwen we samen aan duurzame wegen.
Bekijk de Inkooptoolbox kosteloos op: www.npdw-inkooptoolbox.nl.
Bron: Land + Water
Foto: Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen, fotograaf Eveline van Elk
Wilt u meer weten over Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW)? Wilt u meedenken of meedoen of heeft u een vraag?
Neem dan contact op met onze programmamanager:
Jan van de Water
jan@NPDWegverharding.nl
06 53 66 39 95 of
Meld u aan voor de NPDW nieuwsbrief
en volg ons op LinkedIn
Op de Asfaltdag was het duidelijk: de wegverhardingssector wil graag verduurzamen, maar vraagt om uniformiteit en duidelijkheid. Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW) geeft hieraan gehoor en ontwikkelde samen met en voor de sector de Inkooptoolbox Duurzame Wegen. Dit maakt het inkopen van duurzame en circulaire wegen uniform, praktisch en effectief.
Ontdek welke monitoringstool het meest geschikt is voor jouw wegverhardingsproject. Bekijk het overzicht, krijg inzicht in de werking, toepassingsfase en karakteristieken en kies de tool die de duurzaamheid van jouw project inzichtelijk en aantoonbaar maakt.
Je wilt als gemeente of provincie graag duurzaam asfalt inkopen, maar hoe bepaal je eigenlijk wat duurzaam is? Om dat te beoordelen is er nu een update van de gestandaardiseerde rekenregels: de Product Category Rules (PCR) voor asfalt. Jeroen Heesbeen, Hoofd Advies & Ontwikkeling bij Aannemingsmaatschappij Van Gelder en Mantijn van Leeuwen, projectleider van de Kennislijn Duurzaamheidskaders van Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW), lichten het toe.
Gemeenten willen hun infrastructuur graag verduurzamen, maar vragen zich af hoe je dat aanpakt. Wat werkt, wat niet en wie heeft er al praktijkervaring opgedaan? In het land is al heel veel kennis beschikbaar. Het Doeboek duurzame infra bundelt deze nu en biedt praktische handvatten om direct aan de slag te gaan. NPDW droeg bij aan het hoofdstuk over Verhardingen.